Metody pracy używane w projekcie
- Analiza SWOT
Analiza SWOT jest analizą słabych i mocnych stron oraz szans i zagrożeń (ang. Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats analysis). Istota analizy sprowadza się do wskazania stanu danego obszaru nauki lub techniki, oraz określenie jak wpływają na region czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Słabe i mocne strony określane są w odniesieniu do czynników wewnętrznych, natomiast szanse i zagrożenia mają źródła poza badanym obszarem. Analiza SWOT jest jedną z metod analizy strategicznej wykorzystywaną często w początkowej fazie realizacji projektów foresightu.
- Metoda delficka
Istota metody delfickiej polega na pozyskiwaniu wiedzy od ekspertów poprzez serię pytań, przy czym odpowiedzi z poprzedniej tury pytań umożliwiają zawężenie obszaru pytań kolejnych. Z technicznego punktu widzenia metoda delficka polega na przeprowadzeniu kilkakrotnego ankietowania wybranej grupy ekspertów, którzy nie mogą się ze sobą w tej sprawie komunikować i naradzać. Eksperci powinni posiadać dużą wiedzę merytoryczną i doświadczenie w tematyce będącej przedmiotem ankiet, ale jednocześnie szeroki ogląd i doświadczenia w zakresie „oddziaływania" badanej dziedziny z szeroko rozumianym otoczeniem. Eksperci są anonimowi. Każdy z nich uzasadnia przedstawione wyniki. Po zebraniu wyników i przeprowadzeniu ich analizy prowadzący projekt przygotowuje kolejną wersję ankiety - zawężającą i uściślającą obszar działania i rozsyła ją ponownie do tych samych ekspertów. Cykl ten jest powtarzany kilkakrotnie, aż do wypracowania pewnej zgody pomiędzy ekspertami, dostatecznego zawężenia priorytetów i utworzenia spójnego obrazu rozwoju danej dziedziny.
- Metoda krzyżowej analizy wpływów
Metoda delficka dostarcza informacji o wyizolowanych faktach bez podawania wzajemnych ich relacji i trendów. Metoda krzyżowej analizy wpływów pozwala na uzupełnienie tych braków oraz dynamiczne przedstawienie scenariuszy będących ostatecznym wynikiem projektu. Polega ona na skonstruowaniu macierzy wpływów (cross-impact-matrix), w której w poziomych rzędach przedstawione są analizowane trendy (np. dynamiczny rozwój wykorzystania biopaliw) a w pionowych kolumnach wpisywane wydarzenia jakie mogą ewentualnie wystąpić w analizowanym okresie (np. rozwój technologii ogniw paliwowych, gwałtowny wzrost ceny ropy, spadek liczby ludności, itp.). W miejscach przecięć kolumn z rzędami opisywane są na przykład: ocena prawdopodobieństwa zaistnienia danego zdarzenia i spodziewany efekt interakcji. Analiza macierzy stanowi istotną pomoc przy konstruowaniu scenariuszy rozwoju.
Należy podkreślić, że krzyżowa analiza wpływów może być realizowana w sposób ilościowy, kiedy poszczególnym oddziaływaniom przypisywane są wagi liczbowe, lub w sposób jakościowy (opisowy). Wybór sposobu prezentowania wzajemnych oddziaływań zależy od specyficznych potrzeb danego projektu foresightu.
- Metoda technologii krytycznej (kluczowej)
Powyższa metoda ma na celu identyfikację krótkoterminowych (zwykle 3-10 lat) priorytetów badawczych mających wysoki potencjał w zakresie wpływu na pożądany rozwój ekonomiczny oraz zaspokojenie potrzeb społecznych, przy optymalnym wykorzystaniu ograniczonych funduszy publicznych. Metoda polega na zastosowaniu zestawu kryteriów, względem których oceniana jest „krytyczność" (znaczenie) poszczególnych technologii. Celem zastosowania metody jest identyfikacja listy technologii kluczowych z jasnym wskazaniem odnośnych działań politycznych, które powinny zapewnić wdrożenie wyników procesu, a w praktyce ustanowienie narodowych priorytetów badawczo - rozwojowych.
Formy uczestnictwa
- Panele ekspertów (SWOT, laboratorium foresight)
- Wywiady (analizy i opracowania)
- Ankiety (analizy i opracowania)
