Newsletter Styczeń 2010
Spotkanie Grupy Roboczej w dniu 13 stycznia poświęcono zaprezentowaniu i przyjęciu trzech raportów analitycznych „Analiza potencjału klastrów w obszarach technologicznych", „Badanie centrów wiedzy", „Trendy na rynku technologii", oraz przygotowanego niezależnie przez prof. dr inż. Andrzeja M.Pawlaka raportu „Mapy wiedzy dla regionu Małopolski w Polsce".
Analizy mają pomóc w określeniu działań, które należy podjąć, aby poprawić efektywność badań i rozwoju oraz wdrożeń, nad którymi pracują małopolskie uczelnie, instytuty, klastry oraz przedsiębiorcy. Raporty „Centra wiedzy" i „Trendy na rynku technologii" przyjęto z zastrzeżeniem, że zostaną uzupełnione przed kolejnym posiedzeniem Grupy Roboczej.
Analiza potencjału klastrów w obszarach technologicznych
Głównym celem analiz prezentowanych w tym raporcie była ocena przygotowania małopolskich klastrów do udziału w przedsięwzięciach ukierunkowanych na rozwój technologii przyszłości, które zostaną wybrane dla Małopolski. Podstawą analizy było badanie ankietowe przeprowadzone w formie bezpośrednich wywiadów z liderami zespołów jednostek współpracujących w klastrach. Zaproszono do badania 10 małopolskich klastrów. Uczestnicy dyskusji mieli ocenić wpływ różnych uwarunkowań, nazwanych roboczo kluczowymi czynnikami sukcesu (KSC), na oczekiwane wyniki współpracy. Zdefiniowano w tym celu opisowo 15 czynników o charakterze instytucjonalnym, technologicznym i rynkowym oraz cztery obszary o strategicznym znaczeniu dla rozwoju klastra:
Poziom prac naukowych - nauka i badania
Zdolność do komercjalizacji rozwiązań technologicznych - innowacja
Zdolność do nabywania nowych umiejętności - kompetencje
Siła oddziaływania na otoczenie regionalne, krajowe i międzynarodowe - marka
Jednym z wniosków jest wyraźnie artykułowana potrzeba utworzenia płaszczyzny współpracy i wymiany doświadczeń, określonej jako centrum wspierania sieci współpracy. Pomogłoby to również promować współdziałanie na zasadach klastra wśród nowych podmiotów ze środowisk akademickich, badawczo-rozwojowych, samorządowych i gospodarczych. Pośrednią korzyścią zdefiniowania w sposób jednolity czynników sukcesu powinien być efekt synergii w formułowaniu celów i analizowaniu problemów.
Z raportu wynika, że większość klastrów w Małopolsce znajduje się wciąż w fazie początkowej, to znaczy współpraca nie daje jeszcze wyraźnego efektu w postaci przyśpieszenia rozwoju. Wskazano przy tym bariery, które trudno jest pokonać w ramach zespołów klastrowych. Chodzi tu między innymi o ograniczenia w finansowaniu tego typu działalności, nieprzejrzyste zasady oceny projektów, a także niejednoznaczność przepisów prawnych regulujących współdziałanie w formie klastra.
Trudności wynikają także z braku doświadczeń i oporu przed zmianami. Nie dopracowano się na razie bezpiecznych zasad współdzielenia dorobku badawczego i osiągnięć poszczególnych uczestników klastrów. Podmioty działające w klastrach powinny się uczyć podzlecać niektóre działania z obszaru badań i rozwoju, oferować własne zdolności badawcze na zasadach outsourcingu, a także tworzyć specjalizowane zespoły projektowe, organizować wspólne zaplecze obsługi technicznej, biurowej, laboratoryjnej.
Badanie centrów wiedzy
Raport analizuje potencjał naukowo-badawczy i edukacyjny Małopolski w odniesieniu do 20 kluczowych technologii wskazanych przez Komitet Sterujący. W raporcie zidentyfikowano wszystkie najważniejsze małopolskie jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe w trzech głównych kategoriach: medycyna i zdrowie, bezpieczeństwo i komfort oraz informacja i wizualizacja, ale badanie ankietowe skierowano w grudniu ubiegłego roku do trzech uczelni: Akademii Górniczo-Hutniczej, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Politechniki Krakowskiej. Każdemu z tych ośrodków akademickich przypisano konkretne obszary badawcze z 20 kluczowych technologii.
Z badania wynika, że większością analizowanych tematów badawczych zajmują się stosunkowo niewielkie zespoły, co jest szczególnie charakterystyczne dla kategorii medycyna i zdrowie, chociaż we wszystkich wskazanych dziedzinach są osoby o znaczącym potencjale i doświadczeniu. Wszystkie ośrodki deklarują wzrost zatrudnienia w najbliższych latach. Uczelnie dysponują cenną specjalistyczną aparaturą badawczą i wyposażeniem. Z reguły mają też doświadczenia w świadczeniu usług wykorzystujących te zasoby. Jak dotąd niewiele zespołów badawczych korzysta z unijnych funduszy strukturalnych lub europejskich programów badawczych, głównie w dziedzinie czystych technologii i budownictwa samowystarczalnego energetycznie. Stosunkowo niewiele jest ośrodków dysponujących własnymi prawami patentowymi, prawami licencyjnymi lub znakami towarowymi. Najwięcej wniosków patentowych zgłoszono w obszarze technologii informacyjnych, między innymi w dziedzinie znaczników RFID. Wiele zespołów cechuje niezbyt wysoka samoocena, szczególnie wobec konkurencji innowacyjności ośrodków zagranicznych.
Oprócz oczywistych postulatów co do konieczności zwiększenia nakładów finansowych na badania, w raporcie zwraca się uwagę na potrzebę zorganizowanej akcji promocyjnej i szkoleniowej na temat gospodarczych zastosowań badań naukowych. Miałby to pomóc w zwiększaniu potencjału praw własności intelektualnej, patentów licencji i znaków towarowych.
Raport zostanie uzupełniony i ponownie zaprezentowany na kolejnym posiedzeniu Grupy Roboczej.
Analiza „Trendy na rynku technologii
Raport przygotowano na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego w formie wywiadów z udziałem około 40 prezesów i dyrektorów małopolskich przedsiębiorstw uczestniczących w Izbie Przemysłowo-Handlowej w Krakowie oraz Krajowej Izbie Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji.
Przedsiębiorcy stosownie do swoich specjalności oceniali przyszłość 20 kluczowych technologii. Uzyskano też informacje o sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw, zbadano gotowość do współpracy z innymi firmami, zdolność do zlecania usług na zewnątrz lub oferowania własnych zasobów na zasadach outsourcingu, uzyskano oceny potencjału innowacyjności oraz ewentualnych korzyści z udziału w rozwoju wskazanych technologii.
Przedsiębiorcy zwracają uwagę, że niezależnie od generalnie pozytywnych ocen potencjału badawczo-rozwojowego Małopolski, wielu z nich ma obecnie problemy z rekrutacją wysokokwalifikowanych kadr. Relacje firm z sektora małych i średnich przedsiębiorstw z ośrodkami uczelnianymi i badawczo-rozwojowymi są niezbyt mocne i nie mają formy zorganizowanej.
Ważną uwagą zgłaszaną przez przedsiębiorców wydaje się uzupełnienie analiz o źródła finansowania projektów technologicznych na etapie wdrożeń i produkcji.
Przedsiębiorcy zwracają uwagę na brak zasad systemowych dla strategicznej współpracy sektora publicznego i prywatnego. Przykładem do naśladowania mogą być stosowane w wielu państwach zamówienia rządowe sił zbrojnych lub sektora kosmicznego, obejmujące zamówienia na opracowanie, prototypowanie i produkcję rozwiązania technologicznego, które będzie dostępne za kilka lat. Taka forma pozwala podzielić ryzyko i zapewnić finansowanie projektu z różnych źródeł. Pomimo ewidentnego potencjału innowacyjności wielu firm również z sektora małych i mikroprzedsiębiorstw, nie można oczekiwać, że będą one brały na siebie całe ryzyko opracowania i wdrożenia przyszłościowych technologii, wobec konkurencji zagranicznych firm, które mogą liczyć na gwarancje finansowania rozwoju.
Raport zostanie uzupełniony i ponownie zaprezentowany na kolejnym posiedzeniu Grupy Roboczej.
Mapa wiedzy dla regionu Małopolski w Polsce
Raport został przygotowany przez prof. dr inż. Andrzeja M.Pawlaka z Lawrence Technical University na prośbę Krakowskiego Parku Technologicznego. Prof. Pawlak, który jest autorem lub współautorem ponad 100 patentów, zastosował technikę mapowania technologii, polegającą na łączeni poszczególnych słów kluczowych zaczerpniętych z tytułów ok. 10 tys dokumentów opublikowanych w ciągu trzech lat przez trzy krakowskie uczelnie: Akademię Górniczo-Hutniczą, Uniwersytet Jagielloński i Politechnikę Krakowską, a następnie zwizualizowaniu tych informacji na mapach graficznych. Technika ta pozwala dosyć dobrze zidentyfikować i obszary technologii, które stanowią rzeczywisty potencjał ośrodków naukowych, ich zasobów i predyspozycji.
Zapowiedzi na miesiąc luty
Podczas listopadowych warsztatów, które były poświęcone analizie kontekstu regionalnego i międzyregionalnego 20 kluczowych technologii, przedyskutowano i zgromadzono informacje o bieżącym stanie wiedzy na ich temat. Określono też ścieżki rozwoju zastosowań technologii metodą scenariuszową. Teraz zwracamy się do Państwa z prośbą o wypełnienie ankiety, której głównym celem jest weryfikacja wyników prac zespołów eksperckich. Chodzi również o uzyskanie opinii ekspertów na temat oddziaływania wybranych zastosowań technologii na rozwój Małopolski, weryfikację ścieżek rozwoju oraz wyodrębnienie technologii wiodących i wspomagających dane zastosowanie. Ankietę można wypełniać do dnia 15 lutego 2010 r. na stronie http://foresight.kpt.krakow.pl/. Zachęcamy do udziału w ankiecie.
W dniach 22-24 lutego odbędą się kolejne warsztaty z udziałem ekspertów technologicznych. Eksperci pracując w zespołach mają określić uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne rozwoju dla każdej z 20 technologii przyszłości. Wyniki warsztatów zostaną przekazane Grupie Roboczej do zaakceptowania i posłużą do przygotowania Raportu strategicznego 20 technologii.
